beschrijving

Speeljachten


Amsterdam kende in de tweede helft van de 17e eeuw al vier jachthavens.

 


17e eeuws speeljacht, een spiegeljagt; gravure van Salomon Savery.

De twee masten voerden ieder een bezaanzeil met korte gaffel en werden typisch Hollands met één val gehesen. Uit een toelichtende catalogus [tentoonstelling 1974-1975] van het scheepvaartmuseum Amsterdam: "De kunstenaar toont nadrukkelijk het element van amusement door de aanwezigheid van vrouwen en drank".


 


Prent van de Amsterdammer Salomon Savery. Hier zijn ook bezaanjachten te zien met en zonder roef.
Opvallend aan het joltuig is de zeer ver naar voren geplaatste mast met wat wij nu een tjotterzeil noemen.
Het grootzeil is aan de korte gaffel gemarld, maar niet aan de giek. Rechts van het midden een hekjacht.

 


Een speeljacht met z.g.n. roedetuig. De naam wordt kennelijk gebruikt voor een torentuig aan een achteroverhellende enigszins buigzame mast (roede). Er zijn weinigs afbeeldingen bekend. Deze komt van een "Caerte ende descriptie vanden grooten verdroncken Zuydt-Hollantschen Waert". De kaart uit 1747 is een kopie van het origineel dat toen al 120 jaar oud was.

 


Geen speeljacht, maar wel fraai snijwerk. In de collectie van Het Dordrechts Museum komt een enorm schilderij van Adam Willaerts voor met de titel: "Gezicht op Dordrecht over de Merwede" [1629]. Hierop zien we o.a. dit jachtje met roedetuig dat door wetsdienaren gebruikt werd om langsvarende schepen te praaien. De trompetter voorin waarschuwde het schip dat het moest bijdraaien voor controle.

 


Handzaam roei-zeilbootje: Een jol met fraai snijwerk, boegleeuwtjes en roerkop.

 

 


De Mary, het geschenk van het stadsbestuur van Amsterdam aan de pas gekroonde koning Karel II.
Het boegbeeld was een eenhoorn en wulf en hakkebord waren voorzien van verguld beeldhouwwerk.